Diastolische bloeddruk — ochtend

Wat is de diastolische bloeddruk

De bloeddruk wordt uitgedrukt in twee getallen, bijvoorbeeld 120/80 mmHg. Het bovenste getal — systolisch — geeft de druk in de slagaders aan wanneer het hart samentrekt en bloed uitpompt. Het onderste getal — diastolisch — geeft de druk in de slagaders aan tijdens de ontspanningsfase van het hart, tussen de slagen, wanneer het hart zich opnieuw vult met bloed.

De diastolische druk weerspiegelt de elasticiteit van de bloedvaten en de perifere vasculaire weerstand. Bij jonge mensen komt een verhoogde diastolische druk soms vaker voor dan een verhoogde systolische druk — met name bij mannen onder de 50 jaar. Bij oudere mensen, wanneer de slagaders stijver worden, neigt de systolische druk vaker te stijgen.

De diastolische bloeddruk 's ochtends wordt gemeten kort na het opstaan, vóór koffie of medicijnen, rustig zittend, na 5 minuten rust. 's Ochtends verhoogt het lichaam van nature de bloeddruk ter voorbereiding op de actieve dag — dit staat bekend als de ochtendpiek (morning surge). Meting thuis 's ochtends is bijzonder informatief omdat het de werkelijke druk onthult zonder het «witte-jassen-effect» dat in een klinische omgeving wordt waargenomen.

Referentiewaarden

Normale diastolische bloeddruk: 60–84 mmHg. Optimaal bereik: 60–79 mmHg.

• Onder 60 mmHg — laag (hypotensie), kan duizeligheid veroorzaken
• 60–79 mmHg — optimaal
• 80–84 mmHg — hoog-normaal, monitoring aanbevolen
• 85–89 mmHg — hoog-normaal (pre-hypertensie volgens sommige richtlijnen)
• 90 mmHg en hoger — verhoogd, medisch advies aanbevolen

Belangrijk: de drempelwaarden voor thuismetingen liggen iets lager dan klinische waarden. Het wordt aanbevolen het gemiddelde te nemen van twee metingen met 1 minuut tussenruimte, minimaal één keer aan beide armen te meten en een gevalideerd pols- of bovenarmapparaat te gebruiken.

Waarom de diastolische ochtenddruk verhoogd kan zijn

Een verhoogde diastolische ochtenddruk kan meerdere oorzaken hebben die het waard zijn te bespreken met uw arts:

Essentiële (primaire) hypertensie. De meest voorkomende oorzaak — chronisch verhoogde bloeddruk zonder één duidelijke organische oorzaak. Geassocieerd met leeftijd, genetische aanleg, overmatige zoutinname, obesitas en een sedentaire levensstijl.

Onvoldoende of slecht getimede werking van medicatie. Als u antihypertensiva gebruikt maar de ochtenddruk toch hoog blijft, kan dit erop wijzen dat de dosis of het tijdstip van inname niet past bij uw bloeddrukprofiel.

Slaapapneu. Nachtelijke ademstops veroorzaken herhaalde stressreacties die de bloeddruk ook na het ontwaken verhogen. Slaapapneu is een belangrijke oorzaak van secundaire hypertensie.

Ochtendse stressreactie. Een gehaast ontwaken, ochtendangst en stimulerende middelen (koffie, energiedrankjes) kunnen de diastolische druk tijdelijk verhogen.

Secundaire hypertensie. Nierziekten, hyperaldosteronisme, schildklieraandoeningen — minder voorkomende maar mogelijke oorzaken die de arts beoordeelt bij resistente vormen van hypertensie.

Waarom de diastolische ochtenddruk laag kan zijn

Een lage diastolische ochtenddruk (< 60 mmHg) kan de volgende oorzaken hebben:

Uitdroging. 's Nachts verliezen we vocht — onvoldoende vochtinname of hitte kunnen de ochtenddruk verlagen.

Overmatig effect van antihypertensiva. Als het medicijn te sterk werkt of de diastolische druk onevenredig beïnvloedt, kan de arts overwegen de dosis aan te passen of het middel te wijzigen.

Disfunctie van het autonome zenuwstelsel. Wanneer de regulatie van de vaattonus verstoord is, kan orthostatische hypotensie optreden — de druk daalt bij verandering van lichaamshouding.

Hartfalen of significant verminderde hartfunctie. Een minder voorkomende oorzaak, maar een zeer lage diastolische druk (< 50 mmHg) samen met symptomen vereist dringend medisch advies.

Wat u vervolgens kunt doen

Als de diastolische ochtenddruk regelmatig boven 85 mmHg komt of met symptomen onder 60 mmHg daalt, bespreek dit dan met uw arts. Het wordt aanbevolen een thuisbloeddrukdagboek bij te houden — meet elke ochtend op hetzelfde tijdstip, in dezelfde houding, en noteer twee waarden en de pols.

Belangrijke leefstijlfactoren voor een normale bloeddruk: zoutbeperking (tot 5 g per dag), regelmatige aerobe activiteit van matige intensiteit (30 min. op de meeste dagen), handhaven van een gezond gewicht, matig alcoholgebruik en voldoende slaap. Minder dan 6 uur slapen kan leiden tot gemiddeld hogere bloeddruk gedurende de dag.

Monitoring in de loop van de tijd

Een wekelijks gemiddelde is informatiever dan één meting, dus wordt aanbevolen minimaal 7 tot 14 dagen dagelijks te meten vóór een doktersbezoek. Het is ook nuttig om bij te houden: systolische druk, pols en gewichtsveranderingen. Als u medicijnen gebruikt, zal de arts vaak een wekelijks logboek vragen om de effectiviteit van de behandeling te beoordelen.

Het is vermeldenswaard dat het vergelijken van ochtend- en avondbloedrukmetingen aanvullende informatie geeft — normaal gesproken is de avonddruk iets lager dan de ochtenddruk.

Vragen voor uw arts

1. Vereist mijn diastolische ochtenddruk behandeling of alleen monitoring? 2. Wijken mijn thuismetingen af van de klinische waarden en wat betekent dat verschil? 3. Kunnen mijn slaapkwaliteit of nachtelijke ademhaling mijn ochtenddruk beïnvloeden? 4. Bij welk niveau van diastolische druk zou u behandeling aanbevelen of aanpassen? 5. Is het nodig om de nierfunctie of andere markers te onderzoeken om een secundaire oorzaak van hypertensie op te sporen?