Vitamine B1 (thiamine): gids voor bloedonderzoek

Wat is vitamine B1

Vitamine B1, ook wel thiamine genoemd, is een in water oplosbare vitamine die essentieel is voor het koolhydraatmetabolisme en de werking van het zenuwstelsel. Het speelt een rol bij de energieproductie uit voedsel — zonder thiamine kan het lichaam glucose niet efficiënt omzetten in energie.

Thiamine wordt via de voeding ingenomen: volkorenproducten, varkensvlees, peulvruchten, zaden en noten. Vitamine B1 wordt niet in grote hoeveelheden opgeslagen in het lichaam, waardoor een regelmatige inname via de voeding belangrijk is.

Bij een bloedonderzoek wordt thiamine gemeten in volbloed (niet alleen in serum), omdat het grootste deel van de thiamine in de rode bloedcellen aanwezig is.

Referentiewaarden

De gebruikelijke referentiewaarden voor vitamine B1 in het bloed zijn 70–180 nmol/L. Laboratoriumwaarden kunnen variëren afhankelijk van de gebruikte methode, dus vergelijk het resultaat altijd met de referentiegrenzen van het betreffende laboratorium.

Een waarde onder 70 nmol/L duidt op een mogelijk tekort dat klinische betekenis kan hebben.

Waarom vitamine B1 verhoogd kan zijn

Verhoogde vitamine B1-waarden in het bloed zijn zeldzaam en geven doorgaans geen aanleiding tot klinische bezorgdheid. Omdat thiamine in water oplosbaar is, wordt een overschot meestal via de nieren uitgescheiden.

Hoge waarden kunnen worden gezien bij het gebruik van hoog gedoseerde B1-supplementen of multivitaminepreparaten. Een verminderde nierfunctie kan de uitscheiding van thiamine vertragen en leiden tot hogere waarden.

Waarom vitamine B1 laag kan zijn

De meest voorkomende oorzaken van een laag vitamine B1-gehalte zijn onvoldoende voeding en verhoogd verbruik. Alcoholgebruik is een van de belangrijkste risicofactoren — alcohol verstoort de opname van thiamine in de darmen en verhoogt de uitscheiding ervan.

Andere oorzaken zijn: onevenwichtige voeding (met name gebaseerd op gepolijste rijst), chronische spijsverteringsstoornissen, langdurig gebruik van diuretica (verhoogt de uitscheiding van thiamine via de urine), diabetes mellitus (verhoogd thiamineverbruik) en hartfalen.

Ernstig B1-tekort kan beriberi veroorzaken (cardiale en neurologische vormen) of de encefalopathie van Wernicke — een acuut neurologisch aandoening die het meest geassocieerd wordt met alcoholisme.

Wat nu te doen

Als uw vitamine B1-gehalte laag is, bespreek dan de mogelijke oorzaken met uw arts. Het kan worden aanbevolen de voeding te herzien en meer thiaminerijke voedingsmiddelen op te nemen: volkorenbrood, peulvruchten, varkensvlees en zonnebloempitten.

Als u regelmatig alcohol drinkt, is dit belangrijke informatie voor uw arts. De arts kan thiaminesuppletie aanbevelen en toezicht houden op neurologische symptomen.

Als u diuretica gebruikt, kan aanvullende beoordeling van vitamine B1 noodzakelijk zijn.

Monitoring in de loop van de tijd

Vitamine B1 wordt niet routinematig getest — het wordt het vaakst aangevraagd bij specifieke indicaties: neurologische symptomen, voorgeschiedenis van alcoholgebruik, hartfalen of onverklaarbare vermoeidheid.

Als er een tekort wordt vastgesteld, is herhaling van het onderzoek zinvol na 1–2 maanden, zodra de behandeling is gestart of de voeding is aangepast. Gerelateerde markers die nuttig zijn om tegelijk te beoordelen: B12, folaat, magnesium.

Vragen voor uw arts

1. Wijst mijn B1-waarde op een klinisch significant tekort? 2. Kunnen mijn levensstijl of medicijnen bijdragen aan een B1-tekort? 3. Zouden andere B-groepsvitaminen getest moeten worden? 4. Hoe lang moet ik supplementen gebruiken als ze nodig zijn? 5. Kunnen mijn symptomen verband houden met een thiaminetekort?