Lp(a) (lipoproteina(a)): co oznacza Twój wynik?

Czym jest Lp(a) (lipoproteina(a))?

Lp(a), czyli lipoproteina(a), to specyficzna cząsteczka lipoproteinowa krążąca we krwi. Składa się z rdzenia lipoprotein o małej gęstości (LDL) z unikalnym przyłączonym białkiem zwanym apo(a). To białko jest strukturalnie podobne do plazminogenu – enzymu uczestniczącego w rozkładaniu skrzeplin. Właśnie ta strukturalna podobność sprawia, że Lp(a) może zakłócać naturalne rozpuszczanie skrzepów i sprzyjać miażdżycy, czyli pogrubieniu i stwardnieniu ścian tętnic.

Stężenie Lp(a) we krwi jest w dużej mierze uwarunkowane genetycznie. Oznacza to, że zmiany w diecie, aktywność fizyczna i inne czynniki związane ze stylem życia, które skutecznie wpływają na inne markery lipidowe, nie zmieniają w istotny sposób tego wskaźnika. Z tego powodu Lp(a) ocenia się oddzielnie od pozostałych markerów panelu lipidowego.

Mierzy się ją w nmol/L lub mg/dL. Ważne jest, aby wiedzieć, której jednostki używa Twoje laboratorium, ponieważ zakresy referencyjne różnią się w zależności od jednostki.

Zakresy referencyjne

W większości laboratoriów stężenie Lp(a) we krwi uważa się za prawidłowe, gdy nie przekracza 75 nmol/L (lub około 30 mg/dL). Niektóre kraje i laboratoria stosują nieco inne progi, dlatego należy zawsze odnosić się do zakresu referencyjnego podanego przez własne laboratorium.

Warto zauważyć, że rozkład Lp(a) w populacji nie jest jednorodny. Około 20% ludzi ma genetycznie podwyższony poziom Lp(a). Marker ten pozostaje przez całe życie stosunkowo stabilny, więc powtarzane pomiary zazwyczaj nie są konieczne, chyba że istnieją określone wskazania kliniczne.

Dlaczego może być podwyższona

Wysoki poziom Lp(a) jest najczęściej uwarunkowany genetycznie. Jest dziedziczony z pokolenia na pokolenie i nie jest związany ze stylem życia. Mechanizm leżący u podstaw polega na dziedziczeniu specyficznych wariantów genu LPA, które prowadzą do zwiększonej produkcji białka apo(a).

Chociaż styl życia nie zmienia bezpośrednio tego markera, pewne stany kliniczne mogą tymczasowo podwyższyć stężenie Lp(a): niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy (obniżona funkcja tarczycy) i niektóre inne choroby. Kobiety przechodzące menopauzę mogą również zaobserwować wzrost Lp(a) z powodu zmian w poziomie estrogenów.

Podwyższona Lp(a) jest uznawana za niezależny czynnik ryzyka sercowo-naczyniowego. Oznacza to, że nawet przy prawidłowych wartościach cholesterolu podwyższona Lp(a) może wskazywać na wyższe ryzyko.

Dlaczego może być niska

Niski poziom Lp(a) zazwyczaj nie ma znaczenia klinicznego i nie jest uważany za problem. Niski wynik jest w rzeczywistości korzystny, ponieważ wiąże się z mniejszym ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Przy interpretacji bardzo niskich wartości Lp(a) z laboratorium może być niekiedy warto rozważyć, czy marker był mierzony dokładnie, ponieważ metody mogą się nieznacznie różnić między laboratoriami. Z klinicznego punktu widzenia niska Lp(a) nie wymaga jednak żadnych działań.

Co robić dalej

Jeśli Twój poziom Lp(a) jest podwyższony, najważniejszym krokiem jest omówienie wyniku z lekarzem. Choć bezpośrednie możliwości obniżenia Lp(a) są obecnie ograniczone, lekarz może ocenić całkowite ryzyko sercowo-naczyniowe i zaproponować odpowiednie środki zapobiegawcze.

Możesz aktywnie kontrolować inne czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego: ciśnienie krwi, całkowity cholesterol, poziom cukru we krwi, masę ciała i palenie tytoniu. Nawet jeśli nie zmienią one bezpośrednio Lp(a), mogą znacznie zmniejszyć ogólne ryzyko.

Historia rodzinna również ma znaczenie. Jeśli bliscy krewni mieli wczesne choroby serca, warto poinformować o tym lekarza.

Monitorowanie w czasie

Ponieważ Lp(a) jest uwarunkowana genetycznie i nie zmienia się znacząco przez całe życie, powtórny pomiar zazwyczaj nie jest konieczny. Większość wytycznych zaleca zmierzenie Lp(a) przynajmniej raz w życiu, szczególnie dla osób z rodzinnym wywiadem wczesnej choroby serca lub których inne markery lipidowe budzą niepokój.

Jeśli wiesz już, że Twój poziom Lp(a) jest podwyższony, kontynuuj monitorowanie innych markerów sercowo-naczyniowych: pełnego panelu lipidowego, ciśnienia krwi, glukozy i markerów zapalnych.

Pytania do lekarza

• Jaki jest mój ogólny profil ryzyka sercowo-naczyniowego biorąc pod uwagę wynik Lp(a)?
• Czy moi bliscy krewni powinni być zbadani w kierunku podwyższonej Lp(a)?
• Jakie zmiany stylu życia najbardziej zmniejszyłyby moje ogólne ryzyko?
• Czy będę musiał(a) powtórzyć to badanie w przyszłości?
• Czy istnieją dodatkowe badania, które pomogłyby lepiej ocenić stan mojego serca?

*To nie jest porada medyczna. W sprawach zdrowotnych proszę konsultować się z lekarzem.*