Transferyna: transport zelaza we krwi

Czym jest transferyna

Transferyna to bialko produkowane przez watrobe, ktorego glowna funkcja jest transport zelaza we krwi. Przenosi zelazo z jelita (gdzie jest wchlaniane z pozywienia) oraz z miejsc rozpadu starych czerwonych krwinek do szpiku kostnego, gdzie produkowane sa nowe czerwone krwinki. Ilosc transferyny we krwi pomaga ocenic stan metabolizmu zelaza i jest wazna czescia panelu zelazowego obok ferrytyny, zelaza i saturacji transferyny (TSAT).

Badanie wykonuje sie z probki krwi zylnej. Wynik wyrazany jest w g/L.

Wartosci referencyjne

Najczesciej stosowana norma dla doroslych:

• 2,0 -- 3,6 g/L

Wartosci te moga nieznacznie roznic sie miedzy laboratoriami. Normy dla kobiet w ciazy, dzieci i osob starszych moga byc inne. Zawsze kieruj sie wartosciami referencyjnymi podanymi przez konkretne laboratorium.

Dlaczego transferyna moze byc podwyzszona

• Niedobor zelaza -- to najczestsza przyczyna. Gdy poziom zelaza w organizmie jest niski, watroba produkuje wiecej transferyny, aby efektywniej zbierac dostepne zelazo.
• Ciaza -- fizjologiczny wzrost ze wzgledu na zwiekszone zapotrzebowanie na zelazo.
• Stosowanie doustnych srodkow antykoncepcyjnych -- estrogeny stymuluja produkcje transferyny.
• Utajony niedobor zelaza -- nawet gdy hemoglobina jest jeszcze prawidlowa, transferyna moze byc juz podwyzszona.

Dlaczego transferyna moze byc obnizona

• Choroby przewlekle i stany zapalne -- podczas procesow zapalnych watroba zmniejsza produkcje transferyny (transferyna jest negatywnym bialkiem ostrej fazy).
• Choroby watroby -- zmniejszona synteza bialek.
• Zespol nerczycowy -- utrata transferyny przez nerki.
• Niedobory zywieniowe -- szczegolnie niedobor bialek.
• Przeladowanie zelazem (hemochromatoza) -- gdy zelaza jest duzo, organizm zmniejsza produkcje bialka transportowego.

Co robic z wynikami

Sama transferyna nie daje pelnego obrazu -- nalezy ja oceniac razem z innymi markerami panelu zelazowego:

• Ferrytyna odzwierciedla zapasy zelaza.
• Saturacja transferyny (TSAT) -- jaka czesc transferyny jest nasycona zelazem. Niska TSAT (ponizej 20 %) wskazuje na niedobor zelaza; wysoka TSAT (powyzej 50 %) moze wskazywac na przeladowanie.
• Hemoglobina i wskazniki erytrocytarne (MCV, MCH) -- czy anemia jest juz obecna.

Jesli transferyna jest podwyzszona, a ferrytyna niska, jest to charakterystyczny objaw niedoboru zelaza, nawet jesli hemoglobina jest jeszcze prawidlowa. Lekarz moze zalecic zmiany w diecie lub suplementacje zelaza.

Monitorowanie w czasie

Poziom transferyny zmienia sie powoli -- kontrolne badanie ma sens po 2-3 miesiacach, szczegolnie jesli rozpoczeto suplementacje zelaza. Monitorowanie jest wazne dla kobiet w ciazy, po utracie krwi, dla wegetarian i wegan oraz pacjentow z chorobami przewleklymi.

Pytania do lekarza

1. Czy moje wyniki transferyny i ferrytyny wskazuja na niedobor zelaza? 2. Czy powinno sie wykonac badanie saturacji transferyny dla pelnego obrazu panelu zelazowego? 3. Czy moja choroba przewlekla lub leki moga wplywac na poziom transferyny? 4. Kiedy powinienem/powinnam powtorzyc badanie, aby ocenic tendencje?