Witamina E (alfa-tokoferol): co pokazuje badanie

Czym jest witamina E

Witamina E, znana rowniez jako alfa-tokoferol, jest przeciwutleniaczem rozpuszczalnym w tluszczach, chroniacym komorki przed stresem oksydacyjnym. Jest wazna dla ukladu odpornosciowego, zdrowia skory i ochrony naczyn krwionosnych. Organizm nie produkuje witaminy E — otrzymujemy ja z pozywienia: orzechy, nasiona, oleje roslinne, zielone warzywa lisciste i awokado.

W badaniu krwi witamina E jest mierzona jako alfa-tokoferol w surowicy. Wazne jest, aby wiedziec, ze poziom witaminy E we krwi zalezy od poziomu lipidow (tluszczow), dlatego interpretacja wyniku moze wymagac uwzglednienia poziomu cholesterolu i triglicerydow.

Zakresy referencyjne

Standardowe zakresy referencyjne dla witaminy E we krwi to 5,5–17,0 mg/L. Niektore laboratoria moga uzywac innych jednostek (umol/L), dlatego wazne jest porownanie z zakresami konkretnego laboratorium.

Przy ocenie wystarczalnosci witaminy E niektorzy specjalisci zalecaja uwzglednienie stosunku alfa-tokoferolu do cholesterolu, poniewaz wysoki cholesterol moze sztucznie zawyzyc wartosc witaminy E.

Dlaczego witamina E moze byc podwyzszona

Wysokie poziomy witaminy E sa najczesciej zwiazane z uzywaniem suplementow. Poniewaz witamina E jest rozpuszczalna w tluszczach, dlugotrwale stosowanie wysokich dawek moze powodowac kumulacje w organizmie.

Podwyzszone wartosci moga rowniez wskazywac na hiperlipidemie (podwyzszony cholesterol i triglicerydy), poniewaz witamina E jest transportowana wraz z lipoproteinami. W takich przypadkach rzeczywisty status witaminy E w tkankach moze byc prawidlowy.

W bardzo rzadkich przypadkach nadmiar witaminy E moze zwiekszyc ryzyko krwawienia, poniewaz hamuje agregacje plytek krwi.

Dlaczego witamina E moze byc niska

Najczestsza przyczyna niskiej witaminy E jest niedostateczne odzywianie lub zaburzone wchlaanianie tluszczow. Stany uposledrzajace wchlaanianie tluszczow — celiakia, mukowiscydoza, choroby watroby, zespol krotkiego jelita — moga zmniejszyc wchlaanianie witaminy E.

Rzadko wystepuja zaburzenia genetyczne, takie jak ataksja z izolowanym niedoborem witaminy E (AVED), gdzie transport witaminy E w watrobie jest uposledrzony.

Dlugotrwaly niedobor witaminy E moze objawiac sie objawami neurologicznymi: neuropatia obwodowa, ataksja, oslabieniee miesni. Funkcja immunologiczna rowniez moze byc naruszona.

Co robic dalej

Jesli poziom witaminy E jest poza zakresem normy, omow to ze swoim lekarzem. W przypadku niskich wartosci lekarz moze zalecic przeglad diety: wiecej orzechow, nasion, oliwy z oliwek, awokado, szpinaku. Moze tez byc badane zaburzenie wchlaaniania.

Jesli poziom jest wysoki i przyjmujesz suplementy — omow dawke z lekarzem. Wysokie dawki (>400 j.m./dzien) moga miec negatywne skutki, szczegolnie dla osob przyjmujacych leki rozrzedzajace krew.

Wazne jest, aby oceniac witamine E wraz z profilem lipidowym — wysoki cholesterol moze znieksztalcic wynik.

Monitorowanie w czasie

Witamina E nie jest badana rutynowo — jest zazwyczaj sprawdzana w przypadku objawow neurologicznych, zaburzen wchlaaniania lub do oceny statusu antyoksydacyjnego. Ponowne badanie po 2-3 miesiacach ma sens, gdy dieta lub suplementy zostaly dostosowane.

Przydatne markery do rownoleglego monitorowania: profil lipidowy (cholesterol, triglicerydy), witamina A, selen, enzymy watrobowe.

Pytania do lekarza

1. Czy moj poziom witaminy E jest prawidlowy biorac pod uwage moj poziom cholesterolu? 2. Czy nalezy zbadac zaburzenie wchlaaniania tluszczow? 3. Czy moja dawka suplementu jest bezpieczna, szczegolnie jesli przyjmuje leki rozrzedzajace krew? 4. Czy niedobor witaminy E moze byc zwiazany z moimi objawami neurologicznymi? 5. Jakie zmiany w diecie pomoglyby utrzymac prawidlowy poziom?